Blog

Af en toe schrijft een van onze docenten of vrijwilligers een blog over Kantlijn en hoe het er bij ons aan toe gaat. Deze blogs lees je hieronder door met je muis over het gekleurde vlak te gaan. Deze pagina werkt beter als je hem op een computer of laptop bekijkt dan op een mobiel apparaat.

Docent Marie Meeusen

2 februari 2020

‘Luister naar het ruisen van de bomen in dit bos, hoor het kraken van de takken, het gemompel van het mos. Dit oude woud zit vol geluiden, zelfs de maan kan liedjes zingen. Alles hier maakt dansmuziek en iedereen kan leren swingen.’

Het prentenboek ‘Een giraf kan niet dansen’ vormde vandaag de inspiratiebron voor een schrijfles die ik bij Kantlijn (Amsterdamse verhalen van de straat) gaf. 

Gerard de Giraf heeft kromme poten en wordt uitgelachen op de Dier-dans-festival. Tot een krekel met een altviool hem leert dat je ook kan dansen op de geluiden om je heen, klanken waar je je voor moet openstellen om ze te horen. Uiteraard wordt Gerard nadat hij dit snapt dé nieuwe ster op de dansvloer en zijn kromme poten deren hem niet langer bij het maken van salto’s.

De schrijfopdracht was een zintuiglijke brief schrijven vanuit de ochtend. Wat zou die ochtend, als hij kon schrijven, jou vertellen? Hoe draagt hij jou, hoe voedt hij jou? 

Omdat schrijven uiteindelijk niets anders is dan dansen op papier... ❤️

Het werd een mooie middag! En dansende Gerard verhuist weer naar de slaapkamer... waar zijn wijsheid elke avond verteld wordt.

Deze blog verscheen eerder op Marie's Facebookpagina.

Docent Jean Koolen

3 november 2019

De eerste les. Over de waarheid en hoe details daarin cruciaal zijn.

 

Het ging erover dat je alles kan leren, alle vormen structuren en stijlkenmerken maar dat het niks betekent als je niet de waarheid schrijft. De waarheid is niet iets wat je leert of implementeert. Het is iets wat je voelt. Als je de waarheid ervaart, als schrijver of als lezer, dan voel je dat. En iets voelen is een fysiek ervaren. Je voelt het in je buik, je borst, je keel, waar dan ook in je lijf maar niet als gedachten in je hoofd. Gedachten zijn alleen maar elektriciteit in je hersenen.

 

Daarna ging het erover dat, als de waarheid verteld wordt, dat die vanzelf een structuur en stijl oproept in het geschrevene. Daar hoef je nauwelijks iets voor te doen. Dat lijkt onwaarschijnlijk maar toen we naar voorbeelden gingen zoeken, waren die er in overvloed.

Er kwam een vraag waarom dat kon. Het blijft speculeren, maar de docent dacht dat een manier van vertellen, volgens universele en onontkoombare regels, in ons DNA zit. Vertellen is begonnen als een mondelinge traditie. Om enorm lange verhalen te onthouden en door verteld te krijgen heb je ankertjes nodig, dingen die als vanzelf van het een op het ander lijken te volgen, een dynamiek die een soort innerlijke noodzaak heeft en een spanningsboog die opbouwt en op het eind bevrijdt.

De Illias en de Odyssee, wat eeuwenlang een mondeling doorverteld verhaal was, moet ongeveer 6 dagen onafgebroken vertellen gekost hebben. Zonder slaap, inderdaad.

 

De verhaalstructuur die daaruit is ontstaan, zijn de vertelelementen waaruit alle oude mythen op zijn gebouwd. Verhalen die we als waar ervaren, of die ons op een onvermijdelijke manier meeslepen en waar we ons mee identificeren, hebben die elementen ook. Die vertelstructuren zijn, zoals Robert McKee zegt: “the blueprint of our soul.” We hebben die “12 stages of the hero’s journey” even kort doorgenomen; en prachtige boeken die daar uitgebreider over vertellen. 

(Joseph Campbell: The hero with a thousand faces, Christopher Vogler: The writer’s journey/mythic structure for writers; Robert McKee: Story). 

 

Het is nuttig om, als je schrijft, tools te krijgen die het je makkelijk maken om de waarheid te vertellen. Een van de tools is dat een detail meer vertelt dan een algemeen beschrijvend verhaal. Onze zintuigen zijn een open lens; uit letterlijk duizenden elementen die we onbewust gewaar zijn kiezen we er een paar. Daar zit de betekenisgeving en de emotionele lading, en de waarheid. Ook nu zochten we naar voorbeelden. We vonden er meer dan genoeg.

 

 

We gaan dus een waarheid beschrijven en we zoeken het in details.

De schrijfopdracht was: een zelfportret in vijf voorwerpen. Vertel over vijf betekenisvolle objecten. Beschrijf die voorwerpen zo gedetailleerd mogelijk. Hou het zoveel mogelijk bij het beschrijven, dus zeg niet waarom juist dit object betekenisvol is. Want het feit dat je dit object uitkiest en niet een van de talloze andere in je leven, zegt genoeg. En hoe je het beschrijft, de dingen die je opvallen aan dit ene object impliceren een wereld waar je een leven lang over hebt gedaan om het te kunnen voelen.

Vijf voorwerpen is veel. En vijf voorwerpen maken een perfect zelfporttret.

Hoe die voorwerpen “interconnected” zijn gaan de structuur aan je schijnbaar willekeurige opsomming geven.

 

Het bleken inderdaad perfecte zelfportretten te zijn, die de deelnemers volstrekt zichtbaar maakten. Het was zeer ontroerend. Het bracht een zachtheid, schoonheid en tederheid naar boven die in ieder geval de docent met tranen in de ogen achterliet.

 

Enkele voorbeelden:

 

Een oude bank met sleetplekken. Die niet gerepareerd zijn. 

Waarom? Waarom zou je iets repareren waar je op een gegeven moment toch afscheid van gaat nemen.

 

Een oud traporgeltje wat het niet meer doet. Is vroeger van oma geweest.

Waarom? Het traporgeltje is een monument voor een overleden oma. Het orgeltje is stuk. Oma ook. Dat is niet te repareren.

 

Een oud stuk boom voor de kat om in te klimmen. Met lege vogelkooitjes erin gehangen. Geen vogeltjes erin, maar lichtjes. 

Waarom? De kat mag spelen. Ze mag zelfs jagen. Maar in de kooitjes zit geen levende prooi maar lichtjes. Dus- het katje mag spelen, maar je staat niet toe dat het slachtoffers maakt.

 

Een van deelnemers beschreef oude kledingstukken, vaal en dierbaar en bijna uit elkaar vallend.

Waarom? Je bent liever trouw aan iets wat samen oud met je wordt dan iets nieuws.

 

Een t shirt met een zelfgemaakte kindertekening erop. Wat er precies op staat weet hij niet heel goed.

Waarom? Hij heeft het t shirt bijna altijd aan. 

 

Vermenigvuldig dit maal vijf. En je hebt een magische middag.

Een deel van deze blog verscheen eerder in onze nieuwsbrief van december 2019.

Docent Cathelijn Schilder

28 juni 2019

Het geheim van Kantlijn

 

Zomergeluiden. 

De schrijvers van Kantlijn denken na over zomergeluiden. Vechtende halsbandparkieten; buren in verbouwing; een bootje dat kabbelend langs tuft terwijl je op een bankje aan de Kostverlorenkade zit. Die naam ook: Kostverlorenkade. Daar zit veel melancholie in. Honderden mannen die met wat schoppen en kruiwagens een kilometerslang kanaal graven dat achteraf toch niet nodig was. En waar nu zomerse bootjes over varen met een hondje en een parasol op het dek. Het geluid van een zomerhit uit een openstaand slaapkamerraam van een paar huizen verderop. Een mug, in het donker, naast je oor.

 

Ik probeer het zo onopvallend mogelijk te doen: kijken naar schrijvers die schrijven. Is irritant natuurlijk. Ik wil niet dat het opvalt. Maar de minuten voordat de schrijvers beginnen met schrijven. Dat ze nadenken over hoe, over een eerste zin, over een woord, dat ik ze op verschillende manieren hun eerste zet zie maken. Die minuten, de concentratie in de ruimte op dat moment, die is magisch. 

 

Ondertussen smeren Hilda en Loïs boterhammen met kaas in het keukentje. Vers bruin brood met pitjes. Boter. Lekker veel kaas. Elke dubbele boterham diagonaal doorgesneden. Omwikkeld met een wit servetje. Zwarte koffie erbij. Een mandarijntje. Wat plakjes komkommer. Karnemelk voor wie wil. 

Op het moment dat de schrijvers denken: ik weet het niet. Misschien gaat het deze week niet lukken. Misschien moet ik deze schrijfopdracht effe overslaan. Iets anders doen. Of toch…op dat moment delen Hilda en Lois de boterhammen uit. En daarna, je begrijpt het al, daarna volgen de eerste zinnen vanzelf.

 

Iemand die een boterham voor je smeert. Dat zit voor mij wel in de categorie: iemand die een liedje voor je zingt. Iemand die je rug insmeert. Iemand die je vergeten fietslampje uit klikt. 

 

Je ziet het nooit staan in schrijfboeken. Dat is omdat -behalve de schrijvers van Kantlijn -niemand heeft ervaren hoe belangrijk het is. Maar, de boterhammen van Loïs en Hilda zijn het geheim, van Kantlijn.

Deze blog verscheen eerder in onze nieuwsbrief van juli 2019.